De koffer staat half ingepakt in de gang, de schoolagenda's gaan straks dicht en je zit nog te dubben hoe je deze zomer wegkomt zonder eerst drie uur op Schiphol te verdwijnen. Er is een alternatief dat de afgelopen twee jaar stilletjes terug is gekomen, en het past precies bij het ritme van begin juli: je stapt 's avonds in Amsterdam op de trein, je valt in slaap ergens boven de Duitse grens, en je wordt wakker als de bergen al in zicht zijn.
Waarom de nachttrein juist nu logisch is
Vliegen naar het zuiden is in de zomerpiek geen pretje meer. De luchthaven van Schiphol kampt al jaren met drukte rond de schoolvakanties, en wie met kinderen reist, kent het ritueel: op tijd komen, in de rij staan, wachten op de bagageband. De nachttrein draait dat om. Je verliest geen vakantiedag aan reizen, want de nacht waarin je anders toch zou slapen, is meteen je reistijd. Je komt 's ochtends fris aan in plaats van uitgeput, en je hebt onderweg geen liters water hoeven kopen aan een gate.
Sinds 2023 rijdt European Sleeper, een Brussels-Nederlands initiatief, de route Amsterdam–Brussel–Berlijn, met sinds vorig jaar een doortrekking richting Praag en Dresden. Daarnaast verzorgt het Oostenrijkse ÖBB met zijn Nightjet-netwerk de klassiekers naar Wénen, Innsbruck en Zürich. Dat klinkt als veel namen, maar het komt neer op één simpele keuze: wil je naar de Alpen, naar een Midden-Europese stad, of richting de Adriatische kust via een overstap in Oostenrijk?
De routes die er deze zomer toe doen
Naar de Alpen en Tirol
De Nightjet van ÖBB rijdt 's nachts vanuit Nederland richting München, met aansluitingen naar Innsbruck. Wie in juli een week wil wandelen rond de Tiroler bergmeren, stapt in de avond op en staat de volgende ochtend met de schoenen al aan in het dal. Reken voor een ligplaats in een gedeelde couchette op grofweg €60 tot €110 per persoon, afhankelijk van hoe vroeg je boekt. Een eigen slaapcabine met douche loopt op naar €180 en meer — fijn voor een stel, prijzig voor een gezin van vier.
Naar Berlijn, Dresden en verder
European Sleeper vertrekt enkele avonden per week vanaf Amsterdam Centraal. De treinen zijn ouder materieel, soms wat krakerig, en de wifi is geen seconde te vertrouwen — maar dat hoort er een beetje bij. Voor een zitplaats betaal je vanaf zo'n €50, voor een ligplaats in de couchette rond de €80 tot €120. Berlijn ligt dan binnen handbereik voor een lang weekend, en wie doorreist naar Praag heeft de Tsjechische hoofdstad zonder één keer over te stappen voor de deur.
Richting Italië en de kust
Direct naar Rome of Venetië in één nachttrein vanuit Nederland zit er niet in — dat is de eerlijke kanttekening. Je reist via een nachttrein naar Wénen of München en pikt daar overdag een snelle verbinding op naar het zuiden. Het kost een halve dag extra, maar je ziet wel het Alpenlandschap voorbijschuiven in plaats van een wolkendek van elf kilometer hoog.
Wat een nacht op de rails echt betekent
Romantisch gefilterde reclamebeelden doen vermoeden dat je in een suite met champagne ligt. De werkelijkheid is nuchterder. Een couchette is een smal bed in een coupé die je deelt met vreemden, het matras is dun, en als je buurman snurkt, hoor je dat. Oordopjes en een slaapmasker zijn geen luxe maar noodzaak. Toch slaapt het verbazend goed zodra de trein eenmaal op snelheid is en het wiegen begint — veel reizigers zweren dat ze op een rijdende trein dieper slapen dan in een hotelkamer.
Voor gezinnen is er een praktische winst die je niet onderschat tot je hem hebt meegemaakt: kinderen vinden een trein een avontuur, geen straf. Geen veiligheidsgordel die om moet, geen "mogen we al landen", ruimte om naar het raam te lopen en te kijken hoe de stations voorbijglijden. Boek wel een hele coupé voor het gezin als dat kan, want een vierpersoonscabine voor jezelf alleen scheelt enorm in nachtrust en gedoe.
Praktische dingen die je vooraf wilt weten
- Boek vroeg. De goedkope ligplaatsen voor de zomerweken zijn vaak al in mei vergeven; in de tweede helft van juni vis je vooral nog naar de duurdere categorieën.
- Neem eigen eten en water mee. Sommige treinen hebben een minibar of een kleine ontbijtservice, maar reken er niet op — een broodje en een fles water in de tas redden je avond.
- Check je aansluiting met marge. Een nachttrein die vertraagd binnenkomt en een krappe overstap maken samen geen vrolijke ochtend.
- Reis je met de fiets mee naar Oostenrijk, dan kan dat vaak, maar je moet de fietsplek apart reserveren en die plekken zijn schaars in de zomer.
Voor wie het wel en niet is
Heb je haast en wil je vanavond in Barcelona aan het strand liggen? Neem dan het vliegtuig, daar is niets mis mee. De nachttrein is voor wie de reis als onderdeel van de vakantie ziet, niet als verloren tijd die zo snel mogelijk voorbij moet. Voor een gezin dat in juli twee weken naar Tirol of Karinthië gaat, voor twee vrienden die een stedentrip naar Praag plannen, voor wie simpelweg geen zin meer heeft in het luchthavencircus — voor hen is dit het mooiste begin van de zomer dat je je kunt wensen.
Mijn advies: begin klein. Boek niet meteen de verste route met de hele familie, maar probeer eerst een enkele nacht naar Berlijn of München. Bevalt het wiegen, het wakker worden in een ander land, het ontbijt op het perron — dan weet je voor volgend jaar precies wat je wilt. En anders heb je in elk geval een verhaal voor de borrel.