Op de boot van Harlingen naar Terschelling stond half Nederland deze week op het dek met een fiets aan de hand. Logisch: de scholen in regio Noord en Midden zijn net vrij, het is 26 graden en de Waddeneilanden gelden nog altijd als hét antwoord op de vraag waar je in juli heen moet zonder een vliegtuig te pakken. Maar wie tussen 11 en 15 uur aankomt, staat eerst een half uur in de rij voor de pont en daarna nog eens in de rij voor een huurfiets. Dat hoeft niet.
Begin met de boot, niet met het eiland
De overtocht is het echte knelpunt, niet het eiland zelf. Rederij Doeksen vaart op Terschelling en Vlieland, Wagenborg op Ameland en Schiermonnikoog. In de zomervakantie zitten de afvaarten rond het middaguur structureel vol, en een fiets meenemen kost een apart kaartje dat ook op kan zijn. Reserveer dus vooraf online, en kies een boot voor negen uur 's ochtends of na vier uur 's middags. Het scheelt je niet alleen wachttijd; de vroege boot naar Vlieland is op een heldere ochtend gewoon mooier, met de zon laag over het wad en zeehonden op de zandbanken bij Richel.
Een tweede truc: ga niet op zaterdag. De wisseldag van de vakantiehuisjes valt bijna overal op zaterdag, dus dan reist iedereen tegelijk. Kom je op een dinsdag of woensdag, dan is dezelfde boot half zo vol.
Vier eilanden, vier heel andere dagen
Vlieland voor de stilte
Vlieland heeft één dorp, Oost-Vlieland, en verder vooral duin, bos en strand. Auto's van toeristen mogen er niet eens komen, dus alles gaat op de fiets. Rijd het fietspad door de Vliehors-richting uit en je hebt binnen twintig minuten een stuk strand voor jezelf, ook in juli. Neem brood mee uit het dorp; buiten Oost-Vlieland koop je niets.
Terschelling voor de afstand
Terschelling is lang en uitgestrekt, dertig kilometer van west naar oost. Het westen rond West-Terschelling is druk, maar fiets door naar de Boschplaat in het oosten — een natuurgebied waar in de zomer broedende vogels het terrein deels afsluiten, maar de rest open en weids is. Tussen de twee uitersten zit een uur stevig trappen, en juist dat houdt de massa weg.
Ameland voor het gezin
Ameland is compacter en heeft vier dorpjes die met een vlak fietspad aan elkaar hangen. Voor wie met kinderen reist is dat handig: korte afstanden, een vuurtoren bij Hollum die je kunt beklimmen, en bij Nes genoeg terrasjes om een regenbui uit te zitten. De stranddagen zijn er ruim, want het strand loopt over de hele noordkant door.
Schiermonnikoog voor wie echt los wil
Het kleinste bewoonde Waddeneiland laat geen toeristenauto's toe. Je laat je auto staan in Lauwersoog, neemt de boot en stapt op de fiets. Het Rijsdunen-gebied en het brede strand bij paal 5 zijn op een doordeweekse julidag verrassend leeg. 's Avonds is er zo weinig kunstlicht dat je bij heldere lucht de Melkweg ziet — Schiermonnikoog is officieel donkertegebied.
Slapen kost geld, maar niet overal evenveel
Een hotelkamer op Terschelling in juli zit al snel tegen de 140 tot 180 euro per nacht, en veel is maanden vooruit volgeboekt. Goedkoper én vaak nog beschikbaar zijn de campings: Stortemelk op Vlieland of Kooi op Ameland rekenen voor een tentplek met twee personen rond de 30 tot 40 euro. Wie geen tent sjouwt, vindt op de meeste eilanden trekkershutten of een blokhut voor zo'n 60 tot 90 euro. Boek dat wel vroeg; de laatste plekken voor de bouwvakvakantie zijn er meestal in juni al uit.
Wat je echt niet moet vergeten
Het wad valt twee keer per dag droog, en de getijden bepalen veel meer dan je denkt. Wil je wadlopen — bijvoorbeeld van Pieterburen naar Schiermonnikoog onder begeleiding van een erkende gids — dan moet dat op het juiste tijdstip en nooit op eigen houtje. Mensen onderschatten elk jaar het opkomende water. Check de getijdentabel van het KNMI of de lokale VVV voordat je het wad op gaat, ook als je alleen een eindje wilt pootjebaden bij laagwater.
En neem een regenjas mee, juist in de zomer. Het weer boven de Wadden draait sneller dan op het vasteland: een ochtend van 25 graden kan om vier uur 's middags overgaan in een stevige bui die net zo snel weer weg is. Wie daarop kleedt, heeft aan een eilanddag in juli niets te klagen.